Bölge Gastronomi Turizmi Üzerine Yöresel Ürün Festivallerinin Etkisi: Urla Örneği


GİRİŞ
Gastronomi turizmi; özel bir yemek türünü tatmak veya bir yemeğin üretilmesini görmek amacıyla yiyecek üreticilerini, yemek festivallerini, restoranları ve özel alanları ziyaret etmek şeklinde tanımlanabilir (Hall vd.,2003). Bölge kültürü ve yemekleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bu alan; kültürel kimliği ve mirası yansıtmakla  beraber yerel destinasyonlar için rekabet avantajı sağlamada etkili bir araç olmaktadır (Çalışkan, 2013). Rekabet avantajı sağlayabilmek için birçok çekicilik unsurunu bünyesinde bulundurması gereken destinasyonlar için
festivaller, bölgeye turist çekmek için önem arz eden organizasyonlar arasında yer almaktadır (Şengül ve Genç, 2016). Festival organizasyonları, turizm faaliyetleri için gelen ziyaretçilere destinasyonun rutin seyri dışında etkinlik
ortaya koyduğu gibi sadece festivale katılım amacıyla da olsa yeni turizm talebi oluşmasını sağlamaktadır. Yöresel festivallerin en önemli özelliklerinden birisi de toplum odaklı olmasıdır (Getz ve Frisby, 1990; Butcher, 1993; Janiskee, 1994). Festivallerin hedef kitlesi öncelikle yerel halk, daha sonra gelen ziyaretçilerdir. Yapılan bazı araştırmalar festival, fuar ve gösteri gibi yemek festivallerinin kendi başlarına çok önemli ekonomik etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Örneğin, ABD’deki Charleston Şarap ve Yemek Festivali, 2011 yılında yerel ekonomiye 7,3 milyon dolar ile rekor bir ekonomik katkı sağlamıştır. Böylece aynı festivalden bir önceki yıla göre 2 milyon doların üzerinde bir gelir elde edilmiştir. Charleston’da ortalama turist harcamasının 764 dolar olduğu ve turistlerin % 80’inden fazlasının bu şehre özellikle festival için geldiği tespit edilmiştir (Bird,2011).
Festivaller yerel ürünlere olan ilgiyi arttırmakta bunun yanı sıra turist kalış sürelerini uzatabilmekte, kültürel gelişim sağlamakta ve yöre insanının yaşam kalitesini arttırmaktadır (Küçük,2017).

URLA VE MUTFAK KÜLTÜRÜ
Doğal ve tarihi zenginliğinin yanında, Urla denince akla gelen yöresel ürünler arasında meşhur katmeri, kınalı
bamyası, oğlak dolması, patlıcan sarması, Urla güveci, Urla mantısı, zeytinyağlı enginar dolması, yöresel otlarla
hazırlanmış çalkama, kekik turşusu, bohça böreği, Balıklıova un kurabiyesi, damat helvası yer alır (Urla’da Yaşam,
2017).
Turizm hareketlenmesini etkileyen faktörlerden biri yöresel mutfak kültürünün yer aldığı etkinliklerdir.
Etkinlikler; içerikleri, faaliyet alanları ile turizm sektörüne canlılık getiren, sosyal-kültürel anlamda etkinliğin
gerçekleştirildiği bölgeye ve bölge halkına önemli derecede katkı sağlayan, farkındalığı gün geçtikçe artan
faaliyetlerdir (Bucak ve Aracı, 2013). Özellikle ulusal ve uluslararası festivaller bölge turizmine önemli katkı
sağlamaktadır. Festivaller ile yöreye para akışı sağlanmakta, medyanın ilgisi çekilmekte ve bölgedeki diğer
hizmetlere talep (konaklama gibi) artmaktadır (Gül, vd., 2013).
Festivaller yörenin özel günlerine ya da kültürel unsurlarına bağlı olarak gerçekleştirilebildiği gibi tek bir ürüne
özgün olarak da gerçekleştirilebilmektedir (Şengül ve Genç, 2016). Urla bölgesi birçok festivale ev sahipliği
yapmaktadır. Bunlar arasında; Uluslararası Enginar Festivali, Oyuk Festivali olarak adlandırılan tarla korkulukları
festivali, Ot Festivali, Bağ Bozumu Şenlikleri ve Kavun Festivali sayılabilir (Egemen Urla Yaşam Dergisi, 2017:
16).
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
232
URLA ENGİNAR FESTİVALİ
Enginar (Cynara scolymus L.), Akdeniz kökenli bir tür olup bu havzada yer alan tüm ülkelerde yabani
formlarının bulunduğu bilinmektedir. Bazı kaynaklarda enginarın yabani formlarının yapraklarının
değerlendirildiğine ilişkin ilk bilgilerin M.Ö. 300 yıllarına kadar uzandığı görülmektedir (Eser vd., 2006). Besin
değeri oldukça yüksek olan enginar, içerdiği besin maddelerinin zenginliği bakımından sebze ve meyveler arasında
ilk sıralarda yer almaktadır (Ryder vd., 1983).
Urla bölgesindeki enginar üretimi ve tarımsal gelişimi harekete geçirmek amacı ile 2015 yılından itibaren
Enginar Festivali düzenlenmeye başlanmıştır. İlki 02-03 Mayıs 2015 tarihinde düzenlenen festivalin, ikincisi 29-30
Nisan, 1 Mayıs 2016 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Urla Belediyesi’nden alınan bilgiye göre, 28-30 Nisan 2017
tarihinde gerçekleşen 3. Uluslararası Enginar Festivali’nde yaklaşık 4.500.000-5.000.000 adet enginar satışı
gerçekleşmiştir. Enginar tüketimindeki değişikliğin daha iyi görülmesi açısından bölgede en fazla ziyaretçiye
hizmet veren iki lokanta olan Beğendik Abi ve Şafak Lokantalarının enginar tüketimine ait veriler Tablo 1. de
belirtilmiştir.
Tablo.1 Bölgede Faaliyet Gösteren İki Lokantaya Ait Enginar Tüketimleri
Kuruluş Festivalden bir hafta önce Festival süresince
21.04.2017 22.04.2017 23.04.2017 Toplam 28.04.2017 29.04.2017 30.04.2017 Toplam
Beğendik
Abi 84 185 164 433 1399 2086 1515 5000
Şafak
Lokantası 80 100 90 270 2220 3300 2480 8000
İlçe Emniyet Müdürlüğü’nden alınan kayıtlı bilgilere göre festivalden bir hafta önce 775 kişi konaklarken
festival süresince konaklayan kişi sayısının 1380 olduğu görülmüştür. Bu çerçevede konaklamada %78 oranında
artış olmuştur. 3.Uluslararası Enginar Festivali’nin düzenlendiği tarihlerde otoyoldan 250.000 araç, eski karayolu
olarak bilinen Altınyol’dan 45.000 aracın bölgeye giriş yaptığı bilgisi alınmıştır.
ARAŞTIRMA
Bu çalışmada yöresel ürün festivallerinin bölge gastronomi turizmi üzerine etkilerini araştırmak üzere
Uluslararası Urla Enginar Festivali örneği incelenmiştir. “Uluslararası Urla Enginar Festivali’nin bölge gastronomi
turizmine ne yönde etkisi olmuştur?” araştırma sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmada disiplinler arası bütüncül bir
bakış açısı esas alınarak, araştırma problemini yorumlayıcı bir yaklaşımla incelemeyi benimseyen nitel araştırma
yöntemine başvurulmuş ve nitel veri toplama araçlarından görüşme tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler sırasında ses
kayıt cihazı kullanılmış, ayrıca notlar tutulmuştur. Araştırma kısmında 10 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış
görüşme formu yardımı ile on katılımcı ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Çalışmaya derinlik ve zenginlik
kazandırması açısından gerekli görülen durumlarda görüşme formu dışında ilave sorularda sorulmuştur. Alınan ses
kayıtları ve notlar yazılı hale getirilerek elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Katılımcılar ile yapılan
görüşmelerin ortalama süresi 30-45 dakikadır.
Araştırmaya katılan on katılımcı aşağıdaki gibi kodlanmıştır.
K1: Urla Kaymakamlığı
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
233
K2: Urla Belediye Başkanlığı
K3: İzmir İl Kültür Turizm Müdürlüğü Tanıtma Şubesi
K4: İzmir Büyükşehir Belediyesi Dış İlişkiler ve Turizm Şube Müdürlüğü
K5: İzmir Ekonomi Üniversitesi Uygulamalı Yönetim Birimleri MYOF
K6: Urla Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü
K7: Urla Ziraat Odası
K8: Urla Esnaf ve Sanatkarlar Odası
K9: Urla Belediyesi Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğü
K10: Urla Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi
Değerlendirme ve bulgularda, katılımcıların vermiş oldukları cevaplar bu kodlara göre yansıtılmıştır.
Araştırmanın kısıtlılığı ise; 1. ve 2. Uluslararası Enginar Festivali çıktılarına, değerlendirme ve karşılaştırma
yapılabilecek verilere ulaşılamamış olmasıdır.
BULGULAR
Yapılan çalışmada katılımcılara yöneltilen 10 soruya verdikleri cevaplardan elde edilen bulgular aşağıda
belirtilmiştir.
Urla gastronomi turizmi hakkında bilgi verir misiniz? sorusu ile ilgili olarak K2; Urla’da yaşayan kesimin
Boşnak, Giritli, Pomak, Arnavut, Selanikli ve yerlisi olmak üzere farklı kültürlerden oluştuğunu bu nedenle mutfak
kültürünün de zengin olduğu bilgisini vermiştir. Boşnak mantısı, Arnavut böreği, lorlu girit tatlısı, Urla güveci,
zeytinyağlı ot yemeklerinin çok meşhur olduğunu belirtmiştir. K4 ise bölgenin genel durumunu değerlendirerek
soruya “Karaburun, Çeşme, Urla, Seferihisar ve Güzelbahçe ilçelerinden oluşan Yarımada’nın planlı gelişmesi ve
kalkınması hedefiyle hazırlanan “İzmir Yarımada Sürdürülebilir Kalkınma Stratejisi”nin bir parçası da
destinasyonların markalaşmasıdır. Bütün yarımadada özelikle mübadillerin etkisiyle zaman içinde zenginleşmiş bir
mutfak kültürü hakimdir. Urla turistik değeri, doğal güzellikleri, konumu ve yerel lezzetleri ile gastronomi alanında
önemli bir ilçedir. 8 bin 600 hektarlık tarım alanına sahip olan Urla, başta zeytin yetiştiriciliği olmak üzere, üzüm,
bamya ve son yıllarda üretimi artmakta olan enginar ile tarımsal anlamda da öne çıkmaktadır. Mevcut potansiyelin
bir turizm ürününe dönüştürülerek bölge kalkınmasına fayda sağlamak amacıyla Urla’da gastronomi turizminin
desteklenmesi planlanmaktadır.” cevabını vermiştir. K7; gastronomi turizmi aracılığıyla bölgede yetiştirilen sakız
enginarının festival alanında yer verilmesine ve üretiminin desteklenmesine önem verdiklerini ifade etmiştir.
Urla’nın gastronomi zenginliğinin bir kadın dayanışması ürünü olduğunu belirten K9 bu soruyu “Urla’nın insan
mozaiği gibi lezzetleri de çeşit çeşit. Giritliler otları, Özbekliler-Balıklıovalılar deniz ürünlerini, Arnavutlar,
Boşnaklar hamur işlerini, Karadenizliler tereyağlıları, tatlıları; yerel yemek alışkanlıklarıyla birleşerek her biri
tadına doyum olmaz yemeklerimizi ortaya çıkarmış. Birbirlerine gezmeye, güne giden kadınlar birbirlerinden
aldıkları tarifleri kendi alışkanlıklarıyla şekillendirmiş. Bilgiler, tarifler, lezzet sırları saklanmamış paylaşılmış.
Uzun yıllar sonunda otların, deniz ürünlerinin, etlerin, baharatların, hamur işlerinin, tahılların harmanlandığı
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
234
böylesine güçlü bir mutfak zenginliği oluşmuş. Bize de bu dayanışmayı sürdürerek, Urla’nın lezzetlerini tüm
dünyaya tanıtmak kalıyor.” şeklinde cevaplamıştır. K10 ise; yerelden aldıkları tariflerle hazırladıkları enginarlı
boşnak böreği, enginar konservesi, enginar reçeli ve enginarlı pilavın gastronomik zenginliği artırdığını, bu
etkinliğin gün yüzüne çıkmamış tarifleri ortaya çıkardığını ifade etmiştir.
Urla gastronomi turizminin tanıtımı ve gelişmesi için kurum olarak ne tür faaliyetlerde bulunuyorsunuz?
sorusu hakkında K2; Uluslararası Urla Enginar Festivali dışında gastronomi turizminin tanıtımı ve gelişmesi için
Geleneksel Bağbozumu Şenlikleri, Boşnak köyünde düzenlenen Nohutalan Kavun Festivali, Özbek Mart Dokuzu
Ot Festivali, Gülbahçe Arnavut Böreği Festivali gibi birçok etkinlik düzenlediklerini belirtmiştir. Ayrıca
gastronomi ile ilgili panel, fuar ve toplantılarda yer alıp Urla’nın gastronomi gücünü anlattıklarını iletmiştir. K3 ise
“Çeşitli ülkelerden Müşavirliklerimiz aracılığıyla seçilerek ülkemize gönderilen basın mensupları, tur operatörleri,
yazılı ve görsel medya mensupları, TV kanalları, gurme yemek yazarları, ve Bakanlık konuklarını ağırlama
programları kapsamında Urla’ya da ağırlık vermekteyiz. Klazomenai Antik Yağ İşliği’nden başlayarak, zeytin ve
zeytinyağının tarihçesini en iyi şekilde anlatan Köstem Zeytin Müzesi, Urla Üzüm Bağları (Şarapçılık), sadece Urla
değil aynı coğrafi bölge ve yemek kültürü kapsamında; ot çeşitleri, sebze ve meyvesi, deniz ürünleri ve süt ürünleri,
kısaca zeytinyağının hakim olduğu sağlıklı yemek çeşitlerini deneyimleyip (bazen yapımına da katılarak) tatmaları,
ülkemiz ve yöremizi ülkelerinde iyi ve olumlu tanıtmaları için uzman rehberler eşliğinde yürütülen titiz programlar
yapmaktayız.” bilgisini vermiştir. K4 soru ile ilgili olarak “İzmir Büyükşehir Belediyesi Gastronomi turizmi
alanında, “Tarladan Sofraya” ve “Tarladan Okula” modelini hayata geçirmek üzere gıda güvenliğini sağlama
çalışmaları yapmakta, yarımada pazarları çatısı altında yerel hizmet noktaları oluşturmakta ve tematik pazarların
yanı sıra tarım eğitimleri ve yerel ürün coğrafi işaret tescilleri de bu çalışmalara hizmet etmektedir. Diğer kurum ve
kuruluşlar ile iş birliği içinde Urla enginar festivali gibi uluslararası etkinliklerle bölgenin Gastronomi Turizmi
Destinasyonu olarak markalaşmasına maddi destek vermektedir. Ulusal ve uluslararası tanıtım mecraları, video,
reklam, billboard, dergi ve gazete ilanları, radyo spotları aracılığıyla etkinliğin bilinirliğini sağlamaktadır.” cevabını
vermiştir. K5 ise soruyu “Bu sene 3.’sü gerçekleşen Uluslararası Urla Enginar Festivali 2014 yılında İzmir
Ekonomi Üniversitesi Mutfak Sanatları ve Yönetimi Bölümü tarafından hazırlanan, Kültür ve Turizm Bakanlığı
tanıtma fonundan destek alan bir projedir. 3 senedir tüm festivalin ulusal ve uluslararası iş birlikleri, katılımcıları ve
tüm programı yine İzmir Ekonomi Üniversitesi MSYB tarafından hazırlanmakta ve uygulanmaktadır.” şeklinde
yanıtlamıştır. K6 soru ile ilgili olarak ev ekonomisi kapsamında kadınlara enginar reçeli gibi çeşitli ürünlerin
yapımını gidip istedikleri yerde öğrenme imkânı sağladıklarını, Urla Enginar festivalinde de bu kapsamda
desteklerinin olduğunu ifade etmişlerdir. K7, İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) kapsamında “Urla Bağ Yolu ile Antik
Kültürüne Kavuşuyor” proje ortağı olarak sadece bağcılık ve şarap üretimi değil, aynı zamanda agro-turizm ve
buna bağlı olarak ülkemizde yeni gelişmekte olan eno-turizm, şarap turizmi, bağ turizmine de hizmet eden, içinde
şaraphane, restoran ve konaklama tesisi de barındıran bir yapıdaki işletmeleri içeren Urla Bağ Yolu Rotası’nı
hazırlayarak büyük bir gala yemeği ile tanıtımını yaptık. Ayrıca ilçemizdeki restoran ve turizm sektöründe nitelikli
personel sayısının arttırılması amacıyla Aşçılık Kursu açarak Millî Eğitim Bakanlığı onaylı Aşçılık sertifikalı
ustalar yetiştiriyoruz. Geçtiğimiz yıl 30 kişi, bu yıl 55 kişi Usta Aşçı olurken, 26 kişi Pastacılık Ustası olarak
Urla’daki gastronomi sektöründe yerini aldı. Merkez mahallemizde ve köylerimizde Geleneksel Gıda İşleme
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
235
Yöntemleri Kursu açarak kaliteli ürün elde edilmesi için tüm eğitim taleplerini değerlendiriyoruz.” şeklinde soruyu
cevaplamıştır.
1.ve 2. Urla Enginar Festivali hakkında bilgi verir misiniz? şeklindeki soruya katılımcıların ortak cevabı;
Festivale beklenilenin üzerinde bir ilginin olduğu, özellikle de esnafın organizasyondan çok memnun kaldığı
şeklindedir. K1; beklenmedik ilgi nedeniyle trafik gibi konularda bazı sıkıntıların yaşandığını dile getirmiştir.
Festivalin ardından yaptıkları değerlendirmelerde, ileride yapılacak etkinliklerde üreticiyi daha ön plana çıkaracak
şekilde organizasyon yapılanmasının sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Enginarın yanı sıra Urla mutfağı
ve Urla lezzetlerine de yer verilmesinin gerekliliğini ifade etmişlerdir. K3 soruyu kapsamlı ele alarak cevaplamıştır:
“Önemli bir Üniversitemizin Mutfak Sanatları Bölümü olarak bu konuda Büyükşehir Belediyesi ile son derece
kurumsal bir çalışma gerçekleştirildiği gözlemlenmektedir. Enginar Festivalinin yerel halk arasında kalıcı olarak
sahiplenilmesi ve ürünün yetiştirilmesi, tarımsal sorunlarda gelişime ve yeniliğe açık inovatif uygulamaların
araştırılmasını teşvik edeceğini umuyoruz. Urlalılar başta olmak üzere tüm yarımada sakinlerine ve doğal olarak
İzmir’e daha fazla katkı sağlayabilecek potansiyele sahip bir etkinlik olarak, sürdürülebilir turizm prensibinden
yola çıkılması ve yerelliğin koruma altına alınması ve bu prensibin bölge mimarisinde, altyapı ve üstyapı
çalışmalarında da göz önüne alınmasının yararlı olacağını düşünüyoruz. Bu anlamda ilçedeki yeme-içme
mekanlarının her birinin özel hizmet standartları doğrultusunda Urla= Yaşanacak, Sakin, Huzurlu, Sağlıklı, Özgün
ilçenin bir parçası olarak marka değerini sahiplenmeleri bu değeri gelecek nesillere aktarılmasını sağlayacaktır.
İlçede faaliyette bulunan sanatseverlerin çalışmaları, festival süresince eserleri ve yaptıkları etkinlikler renk
katmakta ve festival dışında da sanat sokağı ile yaşatılmakta. Bu çalışmalara yurtdışı paydaşlarla, kardeş ilçelerbeldeler-sanatçılarla uluslararası boyut kazandırılmasının da yararlı olacağı düşünülmektedir.” K5 ise; İzmir
kentinin Reseau Delice “Network of the Good Food Cities of the Word” ağına katılımı sonrası projelendirilen
festivalin katılımcı profilinin %50 oranında yabancı ağırlıklı olduğu ve 30’dan fazla gastronomik etkinliğin yer
aldığı, yerel halkın katılımı ile gerçekleşen en büyük gastronomik açık hava etkinliği olduğunu belirtmiştir. K6
soruyu değerlendirirken enginar ürünlerinin sürekliliğinin sağlanamadığı konusunu vurgulamış, enginar içeren
ürünlerin soğuk hava deposu gibi alt yapı eksikliklerinden dolayı muhafaza edilemediği bilgisini vermiştir. Ayrıca
devlet tarafından sağlanan hibelerin yeteri kadar değerlendirilemediğini de belirtmiştir. K7 ise; ilk festivalde
katılım oranının düşük olduğunu, fakat her seferinde katılımın daha da arttığını, bunun nedeninin enginarın
bilinirliğinin artması ve Urla’nın popülaritesinin yükselmesi olduğunu iletmiştir. Festival sonrası Tunceli, İstanbul
ve Ankara gibi illerden enginar talepleri geldiğini de belirtmiştir. K8; 1.Enginar Festivali’nde ufak tefek aksaklıklar
yaşanmasına rağmen güzel bir festival olduğunu, ancak 2.’de aksaklıklar giderilmesi gerekirken daha çoğaldığını
iletmiştir. K9 soru ile ilgili cevabını “1. Uluslararası Urla Enginar Festivali kapsamında İzmir’in ilçesi Urla’yı
enginar ile bütünleştirmek hedef olarak alınmıştır. Gastronomi turizmini yaygınlaştırmak amacı ile uluslararası
düzenlenecek festival kapsamında enginar yetiştiricilerini bilgilendirmek, halkın dikkatini ve ilgisini çekmek için
çalıştaylar, yarışmalar, seminerler düzenlenmiştir. Son yıllarda sosyal medyanın insan yaşamındaki etkisi
düşünülerek de sosyal ağlar yardımı ile blog yazarları da davet edilerek bu paylaşım arttırılmıştır.” şeklinde
vermiştir. K10 ise soruya; “1. Festival; daha yerel, Urla’ya ait ürünlerin bulunduğu çok daha özgün ve amaca
uygundur. 2. Festival; farklı bölgelerden, gerçek üretici olmayan, doğal ürünlerin önceki yıla göre daha az olduğu,
görsel olarak da daha karmaşık olan bir düzenlemeydi. Konsepte daha uygun daha yerel, Urla’nın dokusuna,
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
236
kültürüne uygun olmaya devam etmelidir. 3. Festival; tamamen Urla’nın doğal konsepti dışına çıkan, her yerde
karşımıza çıkan bir panayır havasında geçti.” cevabını vermiştir.
2017 yılında yapılan 3. Uluslararası Urla Enginar Festivali’ne hangi konularda katkınız oldu? şeklindeki
soruya K1; daha önce yapılan festivallerdeki deneyimlerden faydalanılarak yaşanılan trafik sorununa çözüm olarak
okul alanlarının otopark olarak kullanıma açılmasına destek olduklarını ifade etmişlerdir. K2 ise festivale
katkılarını şu şekilde sıralanmıştır; “festivalin etkinlik alanlarının belirlenmesi, etkinlikler için ilgili organizasyon
şirketleri, firmalarla görüşülüp hazırlıkların yapılması ve takip edilmesi, yurt içinden gelecek olan konukların
konaklama ve transfer işlemleri ve karşılanmasının organize edilmesi, yurt dışından gelecek olan şeflerin transferi,
konaklaması ve karşılaması, stant başvurularının duyurulması, alınması, stantların etkinlik alanlarına yerleşiminin
sağlanması, stant sahiplerine gerekli bilgilerin verilmesi, stantların numaralandırılması, masa örtülerinin ve
önlüklerin temini ve dağıtımı, etkinlik alanlarının görsellerinin hazırlanması, asılması, kortejin organize edilmesi,
gerekli görsellerin hazırlanması”. K3; etkinliğin hem Bakanlığın hem de İl Müdürlüğünün web sitesinde Yerel
Etkinlikler Takvimi’nde yer aldığını, daha çok ziyaretçinin katılımı için duyurusunun yapıldığını ifade ederken K4
soruyu şu şekilde cevaplandırmıştır; “Düzenlenen tüm Uluslararası Enginar Festivallerine, kurumsal kimlik ve
yayınların oluşturulması, tanıtım, reklam alanlarında katkı sağlamıştır. İzmir Büyükşehir Belediye’sinin Gurme
Kentler Ağı DELİCE üyeliği kapsamında yabancı şefler davet edilerek enginar içerikli menüler hazırlayıp
sunmaları sağlanmıştır. Özellikle bu yıl İzmir Büyükşehir Belediyesi davetleriyle, İzmir Turizm Tanıtma Vakfı
(İZTAV)’nın ev sahipliği ve Hürriyet Gazetesi ile Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği’nin (TÜRSAB) iş birliğinde
düzenlenen ‘İzmir’i Keşfet’ programı, Türkiye’nin önemli turizmcileriyle gazetecilerini İzmir’de buluşturmuştur.
Uluslararası Enginar Festivali ve Urla’da Şarap tadımı gezilerini kapsayan bir program dâhilinde İzmir’in tanıtımı
yapılmıştır. Bunların yanı sıra İZFAŞ tarafından her yıl düzenlenen Travel Turkey Uluslararası Turizm Fuarı ve
Konferansı kapsamında 3 yıldır yabancı konuşmacı, şef, basın ve uzmanların katılımıyla düzenlenmekte olan
“Gastronomi Turizmi Kongresi” kentimizin gastronomi turizmi potansiyellerini her yönüyle ortaya koymakta ve
uluslararası düzeyde tanıtmaktadır.” K5 ilgili soruyu “Tüm sponsor görüşmeleri ve anlaşmaları, tüm içerik, sosyal
medya yönetimi, programın oluşturulması ve uygulanması tarafımızca yapılmıştır.” şeklinde cevaplandırmıştır. K7;
bölgedeki üreticileri korumak adına tezgahların sadece yerli üreticiye verilmesine özen gösterdiklerini, enginarların
Urla’ya geliş gidişleri ile ilgili kontrolleri gerçekleştirdiklerini belirtmiştir. Ayrıca üreticileri uzmanlar aracılığıyla
Festival’den 10 gün önce ilaçlama yapmamaları konusunda uyararak gerekli önlemleri aldıklarını ifade etmişlerdir.
K9; ilgili soruyu “Festivalin hazırlık aşamasından kapanışına kadar tüm alanlardaki çalışmalar kurumumuzca
yapılmıştır.” şeklinde cevaplamıştır. K10 ise Festival kapsamına uygun şekilde, enginar konseptinin yer aldığı, el
emeği ile değişik tekstil ve tasarım ürünlerinin hazırlandığını, ayrıca mutfak alanında tamamen doğal, enginarlı
yemeklerin üretildiğini belirtmiştir.
Urla Enginar Festivali hakkında gözlemleriniz nelerdir? sorusu ile ilgili olarak K1 organizasyonun huzur içinde
geçtiğini ve bir sorun olmadan üçüncüsünün de tamamlandığı bilgisini vermiştir. K3 ise “Festivaller, yöre ve bölge
tanıtımında ulusal ve uluslararası düzeyde en etkin tanıtım organizasyonlarıdır. Birçok iş kolunun katılımıyla
yöreye ekonomik anlamda katkı sağlar. Yörenin bilinirliğini artırır, halkın daha çok bilinçlenmesini, ürününün
değerlenmesini sağlar.” cevabını vermiştir. K5 festivalin, Urla’ya artı değer katan, markalaşmasına katkı sağlayan,
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
237
gastro-turist çekmeye yönelik önemli bir etkinlik olduğunu belirtmiştir. K6; festivalin bölge tanıtımı açısından çok
büyük bir öneme sahip olduğunu, ancak festivalin bitimi sonrası Urla’ya katkı sağlamadığını ve festival süresince
sunulan ürünlerin fiyatlarının çok yüksek olduğunu bildirmiştir. Tarlada çok fazla enginar kaldığını ve
değerlendirilemediğini, talep fazlası üretim yapıldığını da eklemiştir. Gastronomi turizmi açısından hiçbir katkısı
olmadığını düşünmektedir. K7; üreticinin festivalden büyük miktarda gelir elde ettiğini iletmiştir. K8 ise festivalde
Urla esnafı olarak sadece çarşı esnafının iş yaptığını diğer esnaflara katkı sağlamadığını belirtmiştir. Ayrıca
“Enginar festivallerimiz düzensiz, plansız yapılan aksaklıkların her yıl daha da çoğalması nedeniyle bize herhangi
bir katkı sağlamamasına sebep olmuştur.” cevabını vermiştir. K10 soruyu “Ülkemizde festival temaları genellikle
“esnafın yüzü gülmesi” odaklı, satış-tüketim döngüsü konseptinde planlanmaktadır. Festivalimizin ana amacı da
yerel ve küçük üreticiye hizmet etmek çünkü yerel üretim farklılıktır, kültürdür. Küçük üreticiler birlik olup, özgün
ürünleri sergiler ve tanıtırlar. Amacımıza uygun planlama ve organize olabilmek önemli. Daha gelişmek çok
büyümek anlamına gelmez. El emeği, özgün, Urla’yı temsil eden gerçek üreticilerin olduğu iyi tasarımlı, fikirçözüm odaklı çalışmamız gerekmektedir.” şeklinde cevaplamıştır.
Urla Enginar Festivali’ne katkı sağlayan kurumlar sizce yeterli midir? Değil ise hangi kurum ve
kuruluşların bulunmasını tercih edersiniz? sorusuna K2; kurumların yeterli olduğunu, K3 ise diğer yetiştirici
ilçelerin de festivalin kapsamına alınması, ilçe belediyelerinin de katkısının sağlanmasını belirtmiştir. İzmir
Ekonomi Üniversitesi dışındaki diğer üniversitelerinde katkı sağlamasını, İZKA, İZTAV gibi kurumların
desteğinin sağlanması ve bizzat orada bulunmalarında yarar gördüklerini eklemiştir. K5; “Uluslararası Urla Enginar
Festivali Bakanlık’a proje olarak sunulurken destek olacak kurumlar belirlenerek yola çıkılmıştır. Bu doğrultuda
ilerlenmektedir. Çözüm ortağı olarak farklı kurum ve kuruluşlardan destek alınsa da projeyi yazarken belirtilen
kurumlara sadık kalınmıştır. Proje sahibi ve paydaşları şu şekildedir; İzmir Ekonomi Üniversitesi, İzmir
Büyükşehir Belediyesi, Urla Belediyesi ve Reseau Delice’dir.” cevabını vermiştir. K6; Çevre Müdürlüğü’nün ve
Sağlık Bakanlığı’nın da bu festivale destek vermesi gerektiğini düşünmektedir. K7 ise, ilk olarak Tarım
Bakanlığı’nın bu festivalin içine girmesi gerektiğini Sağlık Bakanlığı’nın, Turizm Bakanlığı’nın ve Çevre
Bakanlığı’nın da bu festivalinin içine girip birlikte hareket etmeleri gerektiğini belirtmiştir. K8; enginar festivaline
katkı sağlayan kurumların yeterli olmadığını kurulan komisyonda mutlaka ilçe Sivil Toplum Kuruluşlarına ve
Emniyet Müdürlüğü’nün bulunması gerektiğini iletmiştir.
Urla Enginar Festivali tanıtımının yeteri kadar yapıldığını düşünüyor musunuz? sorusu ile ilgili olarak
verilen cevaplardan Tablo 2 oluşturulmuştur.
Tablo.2 Urla Enginar Festivali Tanıtımının Yeterliliği
Katılımcılar Yeterli Kısmen Yeterli Yetersiz
K1 X
K2 X
K3 X
K4 X
K5 X
K6 X
K7 X
K8 X
K9 X
K10 X
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
238
Tablo 2’ye göre yedi katılımcı festival tanıtımının “Yeterli” olduğunu, K3 ve K8 “Kısmen Yeterli” olduğunu,
K10 ise “Yetersiz” olduğunu ifade etmişlerdir. K3 ulusal ve uluslararası tanıtıma yönelmeye hazır bir etkinlik
olduğunu, sanatsal faaliyetler, yurt dışından getirilecek sanatçı ve orkestraların gösteri ve konserleriyle sesini daha
geniş kitlelere de duyurabileceğini iletmiştir. K8 ise %70 oranında tanıtımının yapılabildiği düşüncesindedir. K10
tanıtımların yerel düzeyde kaldığını, ulusal çapta bir tanıtım olması gerektiğini ve örnek olarak çok izlenen
kanallarda reklam tanıtımı yapılabileceğini belirtmiştir.
Uluslararası Urla Enginar Festivali’nin Urla gastronomi turizmine katkısı nelerdir? sorusu hakkında verilen
cevaplar değerlendirilerek Tablo 3 de yer verilmiştir.
Tablo.3 Urla Enginar Festivali’nin Urla Gastronomi Turizmine Katkıları
Katkı sağlanan alan K1 K2 K3 K4 K5 K6 K7 K8 K9 K10
Tanıtım X X X X X X X
Bilinirlik X X X X X
Farkındalık X X X
Yerli üreticiyi teşvik X X X
Yerli halkı bilinçlendirme X
Kültürel aktarım X X X x
Kültürel değerleri sahiplenme X X X
Marka değeri katma X
Yerel ürünleri sahiplenme (sertifikasyon, coğrafi işaretleme
gibi) X
Girişimcilik X X
Katılımcıların %70’i tanıtım konusunda düzenlenen Festivalin önemli derecede katkısı olduğunu ve %50’si
farkındalık oluşturduğunu belirtmiştir. K6 ise Festival dışı dönemlerde enginar ve ürünlerinin bulunabilirliği ile
ilgili sorun yaşanması sebebi ile Festivalin gastronomi turizmi açısından hiçbir katkısı olmadığını düşünmektedir.
2018 yılında yapılması planlanan 4. Uluslararası Urla Enginar Festivali için görüş ve yorumlarınız
nelerdir? ile ilgili soruya K1; “Urla’ya nitelikli turizm tesisleri kazandırmak gerekiyor. Çünkü bu tür
organizasyonlarda birkaç tane konaklama tesisimizin olması gerekiyor. İleride medya iletişim sponsorluğu
anlamında belki bir ulusal kanalın projeye dahil edilmesi düşünülebilir.” cevabını vermiştir. K2; her geçen yıl
festivalin çıtasını yükselterek devam ettiğini, 2018 yılında dördüncüsü planlanan festivalin bir önceki yıllara göre
daha başarılı olacağını düşündüklerini iletmiştir. K3; gastronomi turizmi açısından ve diğer zenginliklerin
bilinirliğinin sağlanması açısından festivalin katkısının artacağını belirtmiştir. K7; enginar ekim alanları ile
üreticilerin gelirinin artacağı cevabını paylaşmıştır. K10; festival yerleşim planlamasının daha detaylı çalışılması
gerektiğini, stant alanlarının gıda, tasarım-tekstil ve tarım üreticisi gibi belli bölümlere ayrılmasının daha iyi
olacağı önerisinde bulunmuştur.
Uluslararası Urla Enginar Festivali’nin içeriği ne yönde zenginleştirilebilir? sorusu hakkında K1;
düzenlenen festivalin gastronomiye eser kazandırması gerektiğini düşünmektedir. Festival bünyesinde ünlü
gurmeler ile söyleşiler yapılarak seminerlere döndürülebileceğini belirtmiştir. Mutfak ile ilgili kitaplar yazılarak
enginar kitabının yazılmasının iyi olacağını iletmiştir. K2 ise “Enginar Festivalimize katılan yabancı şeflerin ülke
çeşitliliği arttırılabilir. Yurtdışında yayın yapan gurme ve gastronomi televizyon kanalları davet edilebilir. Yabancı
gurmeler, yabancı blogerlar davet edilebilir.” cevabını vermiştir. K3 ise “zaten birçok ünlü şefin katılımıyla
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
239
yapılan programlar, yurt dışından davet edilecek gurme programı yapımcısı ulusal televizyon kanallarının canlı
yayınları ve medya yazarlarının katkılarıyla zenginleşebilir. Festival programına yöre gezileri ve yurt dışından
katılacak sanatçıların sanatsal etkinlikleri eklenerek ilgi arttırılabilir.” bilgisini vermiştir. K6 soru ile ilgili olarak
“Katılımın çok olması sebebi ile trafik kitlendi araçlar için sorunlar oldu insanlar sırt sırta yürümek zorunda kaldı
ama gelen insanlar bir daha tercih etmeye bilir çünkü yüzlerini yıkayacak yer bulamadılar, yemek yiyecek yer
bulamadılar. Fiyatlar üç katına çıktı. Bunlar kontrol edilebilirdi. Belediye, bizler, sağlık personeli gerekli destek ve
denetimlerle vatandaşa huzur getirebilirdik. Urla’yı hiç görmemiş insanlar, Urla’yı gördü ama katkı bu kadar oldu.
Uzun vadede bir getirisi olması gerek. İnsanları enginar için getirtip enginarı tarlada çürütüyorsanız bir şey
diyemem artık.” bilgisini paylaşmıştır. K7; halkın sadece damak zevkine değil, sanatsal etkinliklerle hem görsel
hem de duygusal yönlerine hitap edilmesi gerektiğini düşünmektedir. K10; kültür ayağının geliştirilmesi gerektiğini
belirtmiştir.
SONUÇ
Urla’da 2015 yılından itibaren düzenlenen Uluslararası Urla Enginar Festivali ile enginar üretimi ve satışları
önemli ölçüde arttırılmış ve üreticinin sorunlarına dikkat çekilmiştir (Uluslararası Urla Enginar Festivali, 2017).
Bununla birlikte gastronomik öneme sahip bir ürün olan enginarın doğru, güvenilir üretimi ve işlenmesi hakkında
halk bilgilendirilmiş ve hem insan sağlığı açısından hem de mutfak uygulamaları açısından Türkiye’de ve
uluslararası boyutta tanıtımı sağlamıştır (Turhan, 2015). Ayrıca geleneksel kullanımının dışında farklı tarifler ile
enginarın Türk Mutfak Kültürü’ndeki kullanımı arttırılmış, yurt dışından katılan şefler ile gastronomi turizmine
önemli ölçüde katkı sağlanmıştır. Çalışma sonunda önerilecek konular ise şu şekildedir;
 Festivale katkı sağlayan kurumların desteği ve sayısı arttırılmalıdır.
 Urla Enginar Festivali’nde sunulan enginar içerikli ürünlerin festival dışındaki zamanlarda da ulaşılabilirliği
ve muhafazası için stratejiler geliştirilmelidir.
 Sosyal medya aracılığı ile Urla gastronomisi ile ilgili etkin bir reklam ve tanıtım stratejisi uygulanmalıdır.
 Konaklama ile ilgili hizmet verecek kuruluşlara kapasitenin arttırılması için destek verilmelidir.
 Festival içeriğinde ürün hijyeninin ve halk sağlığının sağlanması amacı ile gerekli denetimler arttırılmalıdır.
 Katılımcıların kişisel ihtiyaçlarını görebileceği alt ve üst yapı olanakları geliştirilmelidir.
 Urla mutfak kültürünü tanıtan, mutfak zenginliğini öne çıkaran web sayfası tasarımlarına önem verilmeli, bu
konuda web tasarımı uzmanlarından destek alınmalıdır.
KAYNAKÇA
Bird, A. (2011). WINE + FOOD = RECORD YEAR: Event’s Economic Impact Highest Ever, Analysis Finds,
Charleston Post and Courier, 14 April 2011,
http://www.crda.org/news/local_news/wine___food___record_year__event_s_economic_impact_highest_ever
__analysis_finds-1582, [Erişim Tarihi: 06.07.2017].
Bucak, T. ve Aracı, Ü.E. (2013). Türkiye’de Gastronomi Turizmi Üzerine Genel Bir Değerlendirme, Balıkesir
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 16, ss. 30.
Journal of Tourism and Gastronomy Studies 5/Special issue2 (2017) 230-240
240
Butcher, H. (1993). Introductions: Some Examples and Definition, Community and Public Policy, (Ed: H. Butcher,
A Glen P. Henderson ve J. Smith), Pluto Press, London.
Egemen Urla Yaşam Dergisi, Nisan-Mayıs 2017 Sayı:8 Yıl:2 ss. 16-17.
Eser, B., İlbi, H. ve Uğur, A. (2006). Enginar Yetiştiriciliği. Hasad Yayıncılık, ISBN:975-8377-45-5, İstanbul, 64 s.
Getz, D. ve Frisby, W. (1990). A Study of the Role of Municipalities in Developing Festivals and Special Events in
Ontario, Department of Recreation and Leisure Studies, University of Waterloo, Waterloo.
Gül, K., Erdem, B. ve Gül, M. (2013). Yerel Festivallerin Etkinliğine Bağlı Ziyaretçi Kazanımları: Sındırgı
Yağcıbedir Festivali Örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt:
18, ss. 2.
Hall., M. C., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N. ve Cambourne, B. (2003). Food tourism around the world:
development, management and markets. Butterworth-Heinemann: Elsevier .
Janiskee, R. (1994). Some Macro-Scale Growth Trends in America’s Community Festival Industry, Festival
Management and Event Tourism, 2(1), ss. 10-14.
Küçük, M. (2017). Kültür Turizmi Kapsamında Yer Alan Festival Etkinliklerinin Yerel Kalkınmaya Katkısı:
Uluslararası Beyşehir Göl Festivali Üzerine Bir Araştırma, http://unikop.org/makale/ks13-4-02.pdf (Erişim
02 Ağustos 2017).
Ryder, E.J., Devos, N.E. ve Barı, M.A. (1983). The globe artichoke (Cynara scolymus L.). HortScience, Vol. 18(5):
ss.646-653.
Şengül, S. ve Genç, K. (2016). Festival Turizmi Kapsamında Yöresel Mutfak Kültürünün Destekleyici Ürün Olarak
Kullanılması: Mudurnu İpekyolu Kültür Sanat ve Turizm Festivali Örneği, Pamukkale Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 23, ss.79-89.
Turhan, K.N. (2015). Enginar, Apelasyon Dergisi, Sayı: 18, Mayıs 2015, (http://www.apelasyon.com/Yazi/257-
enginar).
Uluslararası Urla Enginar Festivali, 2017. http://Urlaenginarfestivali.com (Erişim 06 Temmuz 2017).
Urla İlçe Emniyet Müdürlüğü, 2017. Görüşme notları. (10 Temmuz 2017).
Urla’da Yaşam, 2017. http://urladayasam.com/urlada-yemek/ (Erişim 07 Temmuz 2017).
View publication stats

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir